Op een koude februariavond in 1970 fietst de twaalfjarige Rinie Wielheesen na haar gymles terug naar huis. Ze hoeft nog maar een korte afstand af te leggen wanneer ze in het donkere buitengebied bij Gaanderen verdwijnt. Niet veel later wordt haar lichaam vlak bij de ouderlijke boerderij gevonden. De dader wordt nooit veroordeeld. In de vijfdelige podcast Onland onderzoekt Joost Engelberts wat deze moord met zijn vroegere buurt heeft gedaan.
Waar gaat de podcast Onland over?
Rinie Wielheesen was het buurmeisje van podcastmaker en regisseur Joost Engelberts. Hij was nog jong toen zij op 5 februari 1970 werd verkracht en vermoord. De misdaad sloeg een diepe wond in de kleine Achterhoekse gemeenschap waarin beiden opgroeiden. Buurtbewoners bleven achter met de angstaanjagende gedachte dat de dader mogelijk iemand uit hun eigen omgeving was.
Decennia later keert Engelberts terug naar zijn geboortegrond. Hij probeert niet in de eerste plaats een verdachte aan te wijzen. De makers omschrijven Onland daarom niet als een klassieke ‘whodunit’, maar als een ‘whatsdunnit’: een onderzoek naar wat een onopgeloste moord met een familie, een buurt en uiteindelijk een hele streek doet.
Engelberts spreekt met mensen die Rinie hebben gekend en met buurtbewoners die de verdenkingen en geruchten van dichtbij meemaakten. Ook probeert hij toegang te krijgen tot het politiedossier. Dat dossier roept nieuwe vragen op over de kwaliteit van het oorspronkelijke rechercheonderzoek en de manier waarop mogelijke verdachten werden behandeld.
Een landschap vol angst en verhalen
De titel Onland verwijst naar het drassige gebied bij Gaanderen waar Rinie woonde en werd gevonden. Maar het woord krijgt in de podcast ook een symbolische betekenis. Het landschap verandert in een donkere tussenzone waarin feiten, herinneringen en geruchten moeilijk van elkaar te scheiden zijn.
In de buurt ontstaan verhalen over kwaad dat in de grond zou zijn getrokken. Engelberts hoort over een andere moord, een afgelegen klooster en een oud kinderliedje over de duivel. Zulke elementen geven de serie soms de sfeer van een gotische vertelling. Toch verliezen de makers de werkelijkheid achter het verhaal niet uit het oog.
De podcast laat vooral horen hoe mensen betekenis proberen te geven aan iets wat onbegrijpelijk is. Wanneer een dader niet wordt gevonden, ontstaat ruimte voor vermoedens. Buren bekijken elkaar anders, families raken beschadigd en personen kunnen jarenlang met een verdenking blijven rondlopen.
Stichting Onderzoek Cold Cases
De stichting Onderzoek Cold Cases publiceerde een uitgebreid online dossier over Rinie. Medewerkers van de organisatie kregen in 2023 inzage in het geanonimiseerde politiedossier en zeggen daarin informatie te hebben gevonden die mogelijk tot nieuwe inzichten leidt.
