Waarom belandt de ene persoon in de criminaliteit en de andere niet? Hoe betrouwbaar zijn camerabeelden? Welke aanpak helpt om jeugdcriminaliteit te voorkomen? En wat gebeurt er wanneer onderzoekers hun blik richten op motorbendes, kunstroof, illegale orgaanhandel of cold cases? In De Criminoloog draait het niet alleen om wat er is gebeurd, maar vooral om de mechanismen achter criminaliteit.
De Nederlandstalige podcast (te beluisteren via Podimo) slaat daarmee een brug tussen wetenschappelijk onderzoek en de wereld van true crime. Geen sensationele reconstructies of opgeklopte verdachtmakingen, maar inhoudelijke gesprekken met criminologen, onderzoekers en professionals uit het veiligheidsdomein.
Waar gaat De Criminoloog over?
Criminologisch onderzoek verdwijnt vaak in wetenschappelijke publicaties die vooral door vakgenoten worden gelezen. De makers van De Criminoloog willen die kennis toegankelijk maken voor een breder publiek. In iedere aflevering staat daarom een onderzoek, ontwikkeling of maatschappelijk veiligheidsvraagstuk centraal.
Dat levert een opvallend breed aanbod aan onderwerpen op. Zo zijn er afleveringen over vrouwencriminaliteit, georganiseerde drugscriminaliteit, kunstcriminaliteit, vreemdelingendetentie, outlaw motorcycle gangs en de invloed van biologische factoren op crimineel gedrag.
Ook bekende Nederlandse misdaadzaken worden besproken, maar steeds vanuit een wetenschappelijk perspectief. In een aflevering over de zaak-Milica van Doorn gaat het bijvoorbeeld niet zozeer om het opnieuw vertellen van de zaak, maar om scenariodenken binnen de opsporing. Hoe voorkomen rechercheurs dat zij zich te vroeg vastbijten in één verdachte of theorie?
De podcast telt inmiddels tientallen gepubliceerde afleveringen. Meer verdieping dan een gemiddelde truecrimepodcast
De Criminoloog wijkt af van podcasts waarin spanning en storytelling vooropstaan. De gesprekken zijn eerder te vergelijken met een toegankelijk hoorcollege, zonder dat de afleveringen droog of afstandelijk worden.
Gasten krijgen uitgebreid de tijd om hun onderzoek uit te leggen. Daarbij komen niet alleen daders en slachtoffers aan bod, maar ook beleid, preventie, opsporingsmethoden en maatschappelijke beeldvorming. De luisteraar ontdekt daardoor hoe ingewikkeld criminaliteit in werkelijkheid is. Een eenvoudige oorzaak of pasklare oplossing bestaat meestal niet.
Juist die nuance maakt de podcast interessant voor liefhebbers van true crime die verder willen kijken dan de vraag wie het heeft gedaan. De centrale vragen zijn vaker: waarom gebeurt dit, hoe onderzoeken we het en welke aanpak werkt daadwerkelijk?
Wie maken De Criminoloog?
De podcast werd in 2019 opgericht door de Leidse studenten Joël Zuidema en Matteo Pajonk. Zij wilden interessant criminologisch onderzoek op een laagdrempelige manier onder de aandacht brengen. Voor de start ontvingen zij een bescheiden bijdrage van de Nederlandse Vereniging voor Criminologie. Aanvankelijk spraken zij vooral onderzoekers van de Universiteit Leiden, maar al snel werd de blik verbreed naar andere universiteiten en professionals uit het veiligheidsveld.
De samenstelling van het presentatieteam veranderde in de loop van de seizoenen. Bij het begin van het vierde seizoen werd aangekondigd dat Joël na twee seizoenen stopte en dat Matt samen met Daniël de gesprekken zou voortzetten. Ook Matteo Pajonk en Daniël Hofstra zijn bij latere afleveringen als makers en interviewers betrokken geweest.
De makers zijn vooral bekend uit de criminologische en onderzoekswereld. De podcast zelf groeide uit tot hun belangrijkste publieke platform, waarop onderzoekers buiten de muren van universiteiten en onderzoeksinstellingen hun kennis kunnen delen.
Interessante afleveringen
Een goed startpunt is de aflevering over de zaak-Milica van Doorn. Daarin vertelt Chantal Epskamp-Dudink hoe rechercheurs verschillende scenario’s gebruiken om tunnelvisie te voorkomen.
Andere toegankelijke afleveringen gaan over:
- kunstcriminaliteit en de mogelijke relatie met drugs- en wapenhandel;
- vrouwencriminaliteit en de zogenoemde genderparadox;
- illegale orgaanhandel;
- de bestrijding van georganiseerde drugscriminaliteit;
- big data, algoritmes en veiligheid;
- jeugdcriminaliteit en preventieve jeugdhulp.
De onderwerpen maken duidelijk dat criminologie veel breder is dan moordonderzoek alleen. De wetenschap bestudeert ook fraude, detentie, technologie, beleid, georganiseerde misdaad en de manier waarop de samenleving naar daders kijkt.
Boeken en andere media
Bij verschillende afleveringen horen onderzoeken en boeken waarmee luisteraars zich verder kunnen verdiepen. Het duidelijkste voorbeeld is Van watskeburt naar whodunit van Chantal Epskamp-Dudink. In dit boek wordt uitgelegd hoe scenariodenken kan worden toegepast bij opsporingsonderzoek.
In de aflevering met beleidsadviseur Jaap de Waard worden zijn zogenoemde kennisparels besproken: korte overzichten van criminologisch onderzoek naar criminaliteitsbestrijding en effectieve interventies. Deze publicaties zijn te vinden via Researchgate.
Meer wetenschappelijke informatie over criminologie, congressen en publicaties is beschikbaar bij de Nederlandse Vereniging voor Criminologie.
De podcast is te beluisteren via Podimo
https://podimo.com/nl/shows/de-criminoloog
Is De Criminoloog de moeite waard?
De Criminoloog is vooral geschikt voor luisteraars die bij true crime niet alleen spanning zoeken, maar ook willen begrijpen hoe criminaliteit wordt onderzocht en bestreden. De podcast combineert actuele onderwerpen met wetenschappelijke inzichten en laat zien dat de werkelijkheid vrijwel altijd complexer is dan een krantenkop doet vermoeden.
Wie nieuwsgierig is naar de mens, de maatschappij en de wetenschap achter misdaad, vindt hier een inhoudelijke podcast die binnen het Nederlandstalige aanbod een bijzondere plaats inneemt.
