Moord, samenzwering, roof en bedrog zijn bepaald geen uitvindingen van de moderne tijd. Lang voordat rechercheurs plaatsen delict afzetten en forensisch experts DNA onderzochten, probeerden stadsbesturen, vorsten en rechtbanken al te achterhalen wie verantwoordelijk was voor een gewelddadige dood of mysterieuze verdwijning.
In de podcast Snodelike Saken duiken Sander Nicolai en Femke van Hilten in misdrijven uit de middeleeuwen. Ze reconstrueren historische zaken aan de hand van kronieken, rechtbankstukken en wetenschappelijke publicaties. Het resultaat is een bijzondere combinatie van true crime en geschiedenis, waarin niet alleen de misdaad centraal staat, maar ook de wereld waarin die plaatsvond.
Waar gaat Snodelike Saken over?
Snodelike Saken behandelt waargebeurde misdaadverhalen uit de middeleeuwen en de overgang naar de vroegmoderne tijd. Iedere aflevering draait om een afzonderlijke zaak. Soms gaat het om een vermoorde graaf of koning, maar net zo gemakkelijk om een uit de hand gelopen ruzie in een herberg, een roofridder of iemand die van hekserij en magie werd beschuldigd.
Sander en Femke beginnen doorgaans bij de historische omgeving. Ze leggen uit hoe mensen leefden, wie de macht bezat en welke wetten en gebruiken golden. Daarna reconstrueren ze de gebeurtenissen zo nauwkeurig mogelijk: van de ontdekking van het misdrijf tot het onderzoek, het proces en het eventuele vonnis.
De podcast noemt die aanpak treffend “van crime scene tot vonnis”. Daarbij komen zowel beruchte zaken uit de hoogste kringen als misdrijven van gewone burgers aan bod.
Middeleeuwse misdaad zonder moderne recherche
De zaken in Snodelike Saken zijn extra fascinerend omdat onderzoekers in de middeleeuwen nauwelijks beschikten over middelen die tegenwoordig vanzelfsprekend zijn. Er waren geen vingerafdrukken, camerabeelden of toxicologische onderzoeken. Een zaak moest worden opgelost met getuigenverklaringen, bekentenissen, geruchten en soms bijzonder twijfelachtige ondervragingsmethoden.
Toch blijkt de middeleeuwse rechtspraktijk vaak ingewikkelder dan het clichébeeld van willekeurige martelingen en onmiddellijke terechtstellingen. De makers laten zien hoe lokale wetten, standenverschillen, religie en politieke belangen een onderzoek konden beïnvloeden.
Juist daardoor is Snodelike Saken meer dan een verzameling oude moordverhalen. De serie laat horen wat misdaad onthult over de samenleving waarin zij plaatsvindt. Een conflict over eer, bezit of erfopvolging kon in een tijd zonder sterke centrale overheid gemakkelijk uitgroeien tot langdurig geweld.
Van vermoorde burgemeesters tot valse koningen
De onderwerpen lopen sterk uiteen. Zo onderzochten de makers de moord op Bernt Proeys, een Utrechtse burgemeester die in 1425 om het leven werd gebracht. In die aflevering roepen ze luisteraars zelfs op om mee te denken over een nog onduidelijke persoon uit het dossier.
Andere afleveringen behandelen onder meer een roofridder aan de Engels-Schotse grens, religieuze vervolging door de inquisitie en een man die beweerde een verdwenen Scandinavische koning te zijn. De podcast telt inmiddels tientallen afleveringen en verschijnt tweewekelijks. Daardoor is een omvangrijk archief ontstaan met misdaadzaken uit verschillende Europese landen en perioden.
Omdat iedere aflevering een zelfstandige zaak behandelt, hoef je niet bij het begin te starten. Luisteraars kunnen eenvoudig een land, historische figuur of type misdaad kiezen dat hen aanspreekt.
Wie maken Snodelike Saken?
De podcast wordt gemaakt en gepresenteerd door Sander Nicolai en Femke van Hilten. Beiden houden zich intensief bezig met middeleeuwse geschiedenis en historische bronnen.
Femke van Hilten werkte onder meer rond Middelnederlandse handschriften en historische kennis over onderwerpen als astrologie en middeleeuwse wetenschap. Sander Nicolai publiceerde en werkte aan historische onderwerpen rond onder meer de Hanze en middeleeuwse beeldvorming. In Snodelike Saken combineren zij die inhoudelijke belangstelling met een toegankelijke vertelstijl.
De twee presenteren de podcast als een gesprek. De ene maker vertelt de zaak, terwijl de ander reageert, vragen stelt en verbanden probeert te leggen. Daardoor blijft de serie toegankelijk, ook wanneer het bronmateriaal of de politieke verhoudingen ingewikkeld zijn.
De muziek wordt uitgevoerd met instrumenten als harp, draailier en schalmei. Dat geeft de afleveringen een herkenbare historische sfeer zonder dat de podcast in een hoorspel verandert.
💡Liever kijken? Veel afleveringen zijn ook via YouTube en YouTube Music beschikbaar:
